Қазіргі қоғам көз ілеспес жылдамдықпен дамып, өзгеріп жатыр. Бұрын дәрігер, мұғалім, заңгер, инженер сияқты дәстүрлі мамандықтар ең беделді саналып келсе, бүгінгі күні мүлде жаңа, көпшілікке әлі толық таныс емес кәсіптер пайда болды. Бұл – «көрінбейтін мамандықтар». Атауы айтып тұрғандай, олардың жұмысы көзге бірден байқала бермейді, бірақ қазіргі цифрлық әлемде рөлі өте үлкен.
Соңғы жылдары интернет пен әлеуметтік желілердің қарқынды дамуы еңбек нарығына түбегейлі өзгеріс әкелді. Бүгінде SMM маманы, таргетолог, контент-мейкер, копирайтер, мобилограф сияқты қызметтер сұранысқа ие. Алайда бұл мамандықтардың мәнін көп адам, әсіресе аға буын өкілдері толық түсіне бермейді. «Телефонмен отырып ақша табу мүмкін бе?» деген күмән жиі кездеседі. Бірақ шын мәнінде бұл – қазіргі экономиканың ажырамас бөлігіне айналған кәсіби бағыттар.
Мысалы, SMM маманы – компанияның әлеуметтік желідегі бет-бейнесін қалыптастыратын адам. Ол тек пост жариялап қана қоймай, аудиторияны зерттейді, маркетингтік стратегия құрады, тұтынушымен байланыс орнатады. Ал таргетолог жарнаманы нақты аудиторияға бағыттап, өнімнің тиімді сатылуына ықпал етеді. Бұл – үлкен жауапкершілік пен аналитикалық ойлауды талап ететін жұмыс.
Контент-мейкер мен мобилографтар да қазіргі заманның сұранысына сай мамандар. Олар фото, видео түсіріп, оны өңдеп, көпшілікке тартымды түрде ұсынады. Әсіресе шағын және орта бизнес үшін мұндай мамандардың маңызы зор. Себебі сапалы контент – клиент тартудың басты құралдарының бірі. Алайда бұл мамандықтардың оңай көрінетін сыртқы бейнесі олардың шынайы күрделілігін жасырады. Көпшілік «жеңіл ақша» деп ойлағанымен, бұл салада табысқа жету үшін үздіксіз даму, жаңа дағдыларды меңгеру және үлкен еңбек қажет. Әлеуметтік желідегі алгоритмдер жиі өзгеріп тұрады, трендтер жылдам ауысады. Сондықтан бұл мамандар әрдайым жаңалыққа бейім болуы тиіс.
Тағы бір маңызды мәселе – қоғамдағы түсініспеушілік. Көп ата-ана баласының «блогер» немесе «SMM маманы» боламын дегенін құптай бермейді. Себебі олар бұл кәсіптердің тұрақтылығына сенімсіз қарайды. Ал шын мәнінде цифрлық экономика дамыған сайын бұл мамандықтарға деген сұраныс арта түсуде. Тіпті кейбір жағдайларда олардың табысы дәстүрлі мамандық иелерінен де жоғары болуы мүмкін. Олар тек жергілікті емес, шетелдік нарыққа да қызмет көрсете алады. Бұл – географиялық шектеулердің жойылып, мүмкіндіктердің кеңейгенін көрсетеді.
Дегенмен, бұл саланың көлеңкелі тұстары да бар. Интернетте түрлі «жылдам ақша табу» курстары көбейіп кетті. Олардың барлығы бірдей сапалы емес. Кейбірі тек пайда табуды көздеп, жастарды жалған үмітке жетелейді. Сондықтан кез келген жаңа мамандықты таңдағанда ақпаратты мұқият тексеріп, нақты дағдыларды үйренуге мән беру қажет.
Қорытындылай келе «көрінбейтін мамандықтар» – бұл уақытша тренд емес, болашақтың негізгі бағыттарының бірі десек болады. Олар қазіргі қоғамның сұранысынан туындап, күнделікті өміріміздің бір бөлігіне айналып үлгерді. Ең бастысы – бұл өзгерістерді дұрыс түсініп, жаңа мүмкіндіктерді тиімді пайдалану. Себебі бүгін «түсініксіз» болып көрінген мамандық ертең ең қажет кәсіпке айналуы әбден мүмкін.
Мереке Ибаділда,
Ө.Жәнібеков атындағы ОҚ педагогикалық университетінің студенті.
