Тамыз айының басынан бері елімізде республикалық «Мектепке жол» қайырымдылық акциясы жүріп жатыр. Жыл сайын өткізілетін шараның мақсаты мәлім – әлеуметтік жағынан аз қамтылған отбасы балаларының мектепке дайындығына жәрдемдесу, мектеп киімін, оқу құралдарын алып беру. Дегенмен бұл шаруаның төңірегінде де даулы мәселелер туындап жататыны бар.
Кешегі аптада Шымкентте «Мектепке жол» акциясына өтініштерін өткізіп, бірақ көмек көрсетуден бас тартылған бір топ ата-ана қала әкімдігіне барып, наразылықтарын білдірді. Жаңа оқу жылының басталуына аз уақыт қалғанын алға тартқан олар құжат қабылдау процесін жеңілдетуді және мәселені жедел шешуді, наразылықтарын тыңдау үшін қала әкімінің алдарына шығуын талап етті. Әкімдікке полиция шақырылып, ашулы ата-аналарды тыныштандыруға тырысты.
Бұл даудың туындауына нақты не себеп? Не болып жатыр? Бұған қатысты қалалық білім басқармасынан мынадай деректер алдық: «…Биылғы жылы қолданыстағы мемлекеттік цифрлық ақпараттық жүйелер интеграцияланып, білім беру ұйымдары пайдаланатын Ұлттық білім беру деректер қорында (НОБД) Қаулыда көзделген Екінші санат бойынша қаржылық көмек алуға құқығы бар білім алушылардың тізімі автоматты түрде (25-ке жуық мемлекеттік ақпараттық жүйелердің деректері негізінде) қалыптастырылатын болды.
Шымкент қаласында қаржылық және материалдық көмекке өтінім беру процесі «QOSYMSHA» ақпараттық жүйесі арқылы жүзеге асырылуда. Өтініштер электронды түрде қабылданып, отбасының заңнамада белгіленген талаптарға сәйкестігі қаралады, қаржылық көмек көрсету негіздері Ұлттық білім беру деректер қоры (НОБД) арқылы тексеріледі, қарау нәтижелері тіркеледі және қаражаттың аударылуы мен мақсатты пайдаланылуы бақыланады.
Қазіргі таңда (2026 жылғы 10 тамыздағы жағдай бойынша) жүйеге 71189 өтініш келіп түсті. Оның 23410-ы (32,8%) қаралуда, 7651 өтініш бойынша көмек тағайындалып, төлем күтілуде. Ал, 39831 өтініш (шамамен 55,9%) бойынша қаржылық және материалдық көмек тағайындаудан бас тартылды. Бас тартулардың басым бөлігі Екінші санатқа жататындығы расталмаған өтініштерге қатысты болып отыр. Жауапты қызметкерлер тарапынан ата-аналарға түсіндіру жұмыстары жүргізілуде» — делінген бізге Шымкент қалалық білім басқармасынан келіп түскен ресми мәліметте.
Бұл даудың соңы қайда апаратыны алдағы уақытта белгілі болар. Осыған ұқсас түсінбестіктер елдің басқа да бірқатар өңірлерінде орын алып жатқан сыңайлы. Кей жерлерде электронды жүйе қарастырылмағандықтан жұрт тиісті мекемелерге құжат тапсыруға, көмекті алу үшін кезекке тұрып, апталап әлек болып жүргені жөнінде деректер бар.
Биыл республикалық «Мектепке жол» қайырымдылық акциясына жергілікті бюджеттерден жалпы сомасы 23 миллиард теңге қаржы қарастырылып отыр екен. Бір балаға берілетін жәрдем ақшаның ең төменгі мөлшері – 50 851 теңге, өткен жылғымен салыстырғанда 10 пайызға арттырылған. Мүмкіндігіне қарай кей аумақтарда төлем көлемі бұдан да көп болуы мүмкін. Оны жергілікті бюджетке жауаптылар шешеді. «Мектепке жол» қайырымдылық акциясы биыл жалпы саны 450 мыңға жуық баланы қамтитын болып отыр.
Біз Түркістан облысында бұл акцияға қатысты қандай жұмыстар жүріп жатқанын да білдік. Облыстық білім басқармасының ресми мәліметінде бұл мақсатқа бюджет есебінен 3 миллиард теңгеден астам қаражат қарастырылғаны айтылған. Алдын ала жасалған есепке сәйкес, облыста биыл 60 мың 770 оқушыға қолдау көрсету жоспарланып отыр екен.
