Кейінгі бірер жылдан бері қоғамда тілдік қолданысымыздағы кейбір сөздердің төңірегінде басталған дау жалғасып келеді. Мысалы, осы уақытқа дейін «көкөніс», «қыркүйек», «шекара» деп жазылып келген сөздер енді «қыргүйек», «көгөніс», «шегара» деп жазыла бастады. Бірақ мектептер мен оқу орнындағылар болмаса, былайғы жұрт бұрынғыша жазып жүр. Таяуда қолымызға 2007 жылы жарық көрген «Орфографиялық сөздік» кітабы түскен еді. Құрастыруға […]
Шотландияның Сент-Эндрюс университеті мен АҚШ-тың Дартмут колледжінің ғалымдары бір қызық гипотеза жариялады. Лондоннан шығатын «Просидженз оф зе Ройяль сосайети» («Proceedings of the Royal Sosiety») ғылыми журналында жарияланған тұжырым адамды қызық ойларға жетелейді. Біз қазір сөйлемейтін адамды көзге елестете алмаймыз. Қоршаған ортамен қарым-қатынастағы әрекеттер үшін бізге сөйлеу міндетті түрде керек. Күн сайын түрлі ақпараттар аламыз, сөйлесеміз, […]
Түрлі салалардағы зерттеулерге қатысты материалдарды жариялайтын «Сайенс-Дейли» (ScienceDaily) сайтында қызық жаңалық шықты. Онда Барселонадағы эволюциялық биология институтының ғалымдары ежелгі замандарда өмір сүрген жүздеген адамның тіс тасына зерттеу жүргізгені жөнінде айтылады. Зерттеу тақырыбы – адамдардың жәндікпен азықтануы мәселесі. Жәндіктерді азыққа пайдалану қазір де бірқатар Еуразия, Африка, Австралия, Америка елдерінде бар. Ғылымда бұл «этномофагия» деп аталады. Барселона […]
Топырағын түртсең тарих болып сөйлейтін Отырар қаласы тағы бір көне жәдігермен таңқалдырып отыр. Дәлірек айтқанда, Отырар қаласынан Алтын Орда дәуіріне, XIII ғасырдың екінші жартысы мен XIV ғасырға тиесілі мешіттің орны табылды. Бұған дейін Отырарда XV, XVI және XVII ғасырлардың мешіттері табылған. Жаңа нысан солардың барлығынан ерте, яғни бүгінге дейін Отырардан анықталған ең көне мешіт болып […]
Әр халықтың тарихи жадын сақтайтын негізгі орын – музей. Ұлттық бірегейлік, тарихи сана мен мәдени құндылықтар осы кеңістікте жүйеленіп, ғылыми негізде таныстырылады. Әрбір жәдігер – белгілі бір дәуірдің тынысын, сол кезең адамдарының дүниетанымы мен тұрмыс-тіршілігін бейнелейтін үнсіз куәгер. Қыш ыдыс, қару-жарақ, зергерлік бұйым немесе қолжазба – барлығы да ақпарат сақтаушы мәдени мәтін іспетті. Қазақстандағы музейлер […]
Бүгінгі оқушының сөмкесінде кітаппен қатар жасанды интеллект те «жүр». Яғни соңғы бірнеше жылда ChatGPT секілді жасанды интеллект құралдары білім беру саласында кеңінен қолданыла бастады. Бірі оны білім алуға көмектесетін заманауи технология деп бағаласа, енді бірі оқушылардың өздігінен ойлау қабілетін әлсірететін құрал ретінде қабылдайды. Ендеше, ChatGPT – оқушының сенімді көмекшісі ме, әлде жалқаулықтың бастауы ма? Бүгінде […]
Халықаралық әйелдер мерекесі қарсаңында түрлі ақпарат құралдарында әйелдер туралы жарияланымдар аз болмады. Солардың бірі «Stan.kz» сайтында жарияланды. Айым Атамбаеваның «Тарихта аты қалатын Қазақстан әйелдері кімдер?» деген тақырыппен басылған мақаласында бірқатар танымал жандардың аты аталып, олардың өзі жұмыс істейтін салаға, елге, мемлекетке сіңірген еңбектері жөнінде егжей-тегжейлі айтылыпты. Бірінші болып кезінде Биологиялық қауіпсіздік проблемалары ғылыми-зерттеу институтын басқарған […]
